Bài viết của Trí Chân

[MINH HUỆ 09-10-2007] Làm quan thanh liêm, đó là một trong những tiêu chuẩn làm người thời xưa. Người làm quan, có thể làm được quan thanh liêm, thì mới được coi là người tốt, thì mới có thể truyền gia, và được lưu tiếng thơm cho hậu thế.

Thời Ngụy Văn Đế có một người tên là Hồ Chất (tự Văn Đức), ông là người Thọ Xuân, Hoài Nam, làm quan đến các chức như Thái thú Đông Quản, Thứ sử Kinh Châu, sau được phong làm Quan nội hầu. Con trai ông là Hồ Uy, tự Bá Hổ, thời Tấn Vũ Đế làm quan đến các chức như Ngự sử, Thứ sử Thanh Châu v.v.. Hai cha con đều nối tiếng là thanh liêm, làm quan vùng nào là tạo phúc cho vùng đó.

Thời thanh niên, Hồ Chất là người phẩm chất và học vấn song toàn, được đông đảo người vùng Trường Giang và sông Hoài biết đến. Bạn ông là Tưởng Tế đã giới thiệu với Thào Tháo người cha của Hồ Chất là Hồ Thông Đạt – một người đức cao vọng trọng vùng Trường Giang và sông Hoài. Tào Tháo mừng lắm, hỏi: “Hồ Thông Đạt đức cao vọng trọng như vậy, con cháu đời sau như thế nào?” Tưởng Tế trả lời rằng: “Hồ Thông Đạt có con trai là Hồ Chất, cũng là một bậc hiền tài được mọi người ngưỡng mộ”. Tào Tháo liền cho vời Hồ Chất đến triều đình, bổ nhiệm làm Huyện lệnh huyện Đốn Khâu. Sau này, Hồ Uy dưới ảnh hưởng của ông nội và của cha, tuổi trẻ hiền năng, cũng nổi tiếng về tu dưỡng giống như ông nội và cha, được Tấn Vũ Đế Tư Mã Viêm đánh giá cao, bổ nhiệm làm Ngự sử.

Mỗi khi đến một địa phương nhậm chức, Hồ Chất liền làm cho dân chúng ở địa phương đó yên định, chính sự thông đạt, con người hài hòa, trên dưới đều ca tụng. Ông khuyến khích canh nông, khiến những vùng xưa kia nghèo khó trở thành nơi giàu có “mở rộng canh tác, tích trữ ngũ cốc, có dự trữ ngũ cốc đủ dùng cho vài năm”. Ông cai quản quân đội có phương pháp, phòng thủ biển được củng cố, bách tính an cư lạc nghiệp. Một đời làm quan, mỗi lần có công lao được thưởng, ông đều chia cho thuộc hạ, còn bản thân không giữ một chút phần thưởng nào. Đến khi qua đời, “trong nhà không có dư của cải nào”, mọi người xem xét các di vật của ông, chỉ có một bộ quan phục mà hoàng đế ban tặng, và một cái sọt đựng sách.

Một lần, Đại tướng nước Ngụy là Trương Liêu cùng Hộ quân Vũ Chu xảy ra mâu thuẫn. Trương Liêu nghe nói Hồ Chất là người hiền năng, liền muốn để Hồ Chất thay Vũ Chu, nhưng Hồ Chất lại uyển chuyển từ chối. Trương Liêu cho rằng, Hồ Chất không biết sự nâng đỡ của mình, bèn tìm đến Hồ Chất và hỏi một cách không khách khí rằng: “Tôi đã coi trọng ông như thế này, tại sao ông lại không nể mặt tôi như thế?” Hồ Chất trả lời rằng: “Mối quan hệ của những người hiền năng, được kiến lập trên cơ sở hiểu biết lẫn nhau. Bằng hữu có được lợi ích dẫu lớn thế nào đi nữa, thì cũng biết là anh ấy không tham. Bằng hữu tác chiến thất bại, thì cũng biết là anh ấy không khiếp sợ. Nghe được những tin đồn phỉ báng bằng hữu, thì cũng không nhẹ dạ tin theo. Do đó mới có thể là bằng hữu cả cuộc đời. Tiên sinh Vũ Chu là một vị nhã sĩ, trước kia ngài đã từng không ngớt lời ca ngợi Vũ Chu. Ngày nay chỉ vì một chút mâu thuẫn mà tuyệt giao, Hồ Chất tôi thực sự không tán thành. Hơn nữa, tài đức của tôi còn kém xa tiên sinh Vũ Chu, e rằng cũng khó trở thành bằng hữu cả đời với tướng quân được!” Những lời này đã động đến cái tâm của Trương Liêu, thế là Trương Liêu và Vũ Chu lại trở lại hữu hảo như xưa.

Một năm nọ, Hồ Uy từ Kinh thành đến Kinh Châu thăm cha. Hồ Chất tuy làm quan, nhưng gia cảnh lại không giàu có, đến nỗi Hồ Uy đi thăm cha nhưng không có xe không có ngựa, cũng không có người hầu tùy tùng, một mình cưỡi lừa lên đường. Trên đường đi, khi nghỉ tại nhà trọ, Hồ Chất tự mình bổ củi, nấu cơm, chăn lừa. Những người ở cùng nhà trọ sau khi biết anh là con trai của Thứ sử Kinh Châu Hồ Chất, thì không ai là không kinh ngạc, và không ai là không thán phục. Hồ Uy đến thăm cha, ở lại vài ngày, rồi chuẩn bị lừa lên đường trở về. Khi sắp khởi hành, Hồ Chất tặng con trai một súc lụa. Chính là súc lụa mỏng này, mà cha con suýt nữa hiểu lầm. Hồ Uy hỏi cha: “Cha xưa nay thanh liên như nước, con không biết súc lụa này là có được như thế nào?” Hồ Chất giải thích rằng: “Đây là cha dùng lương của mình để mua, dùng để làm chi phí đi đường cho con”. Lúc đó Hồ Uy mới yên tâm nhận.

Hồ Uy lên đường trở về Kinh thành, không ngờ với mới xuất phát từ Kinh Châu thì gặp một người đồng hành. Người đồng hành này đã bao trước toàn bộ ăn ở trên đường cho Hồ Uy từ trước rồi, Hồ Uy nhất quyết không nhận. Sau khi nhiều lần vặn hỏi, Hồ Uy mới biết người đồng hành này chính là một vị đô đốc là thuộc hạ của Hồ Chất. Vị đô đốc này xin nghỉ phép về Kinh thành thăm người thân, nghe nói Hồ Uy cũng sắp về Kinh thành, bèn đồng hành cùng Hồ Uy, và có chút ý định lấy lòng anh. Hồ Uy nghe xong, lập tức đem súc lụa mà cha tặng ra tặng lại người đồng hành, sau đó tạ từ và ai đi đường nấy. Sau khi về đến Kinh thành, Hồ Uy viết thư về việc này báo cho cha biết. Sau khi tra xét rõ ràng, Hồ Chất đã cách chức quan vị đô đốc đó. Cha con Hồ Chất hoàn toàn không chấp nhận những người xu nịnh như thế.

Sau này đến nhà Tây Tấn, Hồ Uy làm quan đến chức Ngự sử. Ông kế thừa phong cách của cha, trước mặt hoàng đế, dám nói ra ý kiến bất đồng. Về vấn đề quản lý quan lại, Tấn Vũ Đế khoan dung với các quan cao cấp nhưng lại nghiêm khắc với các quan cấp thấp. Quan chức cao cấp của triều đình phạm lỗi thì cũng bỏ qua coi như là không thấy, còn đối với các quan cấp thấp hơn như từ Thượng thư lang trở xuống, thì chỉ cần có một chút sai lầm, liền xử phạt nghiêm khắc. Sự đối xử không bình đẳng trước pháp luật này chính là sai lầm. Tấn Vũ Đế nói: “Những quan chức nhỏ từ Thượng thư lang trở xuống đó, nghiêm khắc trừng trị cũng không sao cả”. Hồ Uy phản bác rằng: “Những lời can gián của hạ thần, không phải là nói rằng Hoàng thượng không nên yêu cầu nghiêm khắc với các quan chức cấp dưới, mà là nói rằng, đối với các quan chức cao cấp như hạ thần, thì cũng cần phải yêu cầu nghiêm khắc. Chỉ có đặt tiêu chuẩn cao, yên cầu nghiêm khắc với các quan lớn quan nhỏ, thì quốc gia mới có thể thịnh trị, thiên hạ mới có thể thái bình!” Tấn Vũ Đế đã tiếp nhận lời can gián của Hồ Uy.

Tấn Vũ Đế vô cùng khâm phục cha con họ Hồ này. Một lần, ông hỏi Hồ Uy rằng: “Khanh so với phụ thân của khanh, thì ai thanh liêm hơn?” Hồ Uy lập tức trả lời rằng: “Thần không bằng phụ thân của thần”. Tấn Vũ Đế lại hỏi: “Tại sao?” Hồ Uy trả lời rằng: “Phụ thân của thần thanh liêm, không muốn người khác biết đến. Thần lại sợ rằng người khác không biết đến, do đó, thần kém xa phụ thân của thần!” Tấn Vũ Đế cho rằng, câu trả lời của Hồ Uy “thẳng thắn mà lại uyển chuyển, khiêm tốn mà lại thuận đạo lý”, và đã phong thưởng cho Hồ Uy.

Cha con Hồ Chất, Hồ Uy dám can gián đối với quyết sách không đúng đắn của thượng cấp. Họ làm quan, không dựa vào xu nịnh lấy lòng, cũng không dựa vào hối lộ, mà dựa vào nhân phẩm và tài năng. Chỉ muốn làm việc tốt cho bách tính, không muốn mưu lợi cá nhân, do đó, làm việc mới đường đường chính chính. Trên cho đến hoàng đế, dưới cho đến bách tính lê dân, tất cả đều ca ngợi cha con họ Hồ làm quan thanh liêm chính trực, gia phong cao khiết, con cháu đều thừa kế được gia phong. Làm bậc cha mẹ, thường luôn nghĩ đem những thứ tốt nhất để lại cho con cháu, thế nhưng, để lại của cải dẫu nhiều thế nào đi nữa, thì cũng chỉ là vật ngoại thân nhất thời, chỉ có dạy con cháu tu thân trọng đức, thì mới khiến con cháu cở đời thọ ích, khiến con cháu bất kỳ lúc nào cũng có thể phân biệt được đúng sai, lựa chọn được con đường nhân sinh chính xác.

Bản quyền © 1999-2026 Minghui.org. Mọi quyền được bảo lưu.

Bản tiếng Hán: https://www.minghui.org/mh/articles/2007/10/9/164157.html